LABRANDA

Milas yakınlarında bulunan Labranda, bu bölgede yaşayanlar  için önemli bir tapınım yani kült merkeziydi. Labranda   yaklaşık on dört kilometre uzaklıkta bulunan Mylasa    taş düşeli ve sekiz metre genişliğinde  kutsal  bir yol ile bağlıydı.  Karya valisi olan Kral Maussollos Labranda’ya  çok önem vererek buraya büyük bir Zeus Tapınağıyla birlikte birçok  gösterişli bina yaptırdı.  Büyük  giriş kapıları, teras, ziyafet salonları, anıtsal merdiven, stroa gibi yapıları  valiliği zamanında  şehre kazandırdı. Kutsal alanda her yıl beş gün süren dinsel toplantılar yapılıyordu. 355 yılındaki kurban şöleninde Mausolos  kendisine yapılan bir suikastten son dakikada kurtulduğu biliniyor. Helenistik dönemde  tapınak içerisine bir çeşme ve hamam yapıldı.

Kutsal alandaki en önemli yapı  Zeus Labraundos adına yapılmış olan tapınaktır. Tapınağın ön ve arkasında  altışar, yanlarda sekizer adet olmak üzere toplam yirmi sekiz adet iyon düzeninde sütun bulunuyordu.

Tapınağın Priene’deki Athena tapınağına benzediğini düşünen bazı yazarlar bu  iki tapınağın, Halikarnassos’taki Mausoleum’u inşa eden

Mimar Pytheos tarafından yapıldığını öne sürerler. İ.S. 4. yy’da   büyük bir yangın  sonrasında çok zarar gören bu bölge kült yeri olmaktan çıktıktan sonra terk edildi.

MYLASA ( MİLAS )

Yerleşimin İ.Ö. 3000 yılında kurulduğu biliniyor. Stephanos Byzantinos’a göre Milas bir Aioli’li olan Mylasos tarafından kuruldu. Kentin isminin kurucusuyla ilgili  olabileceği gibi bazı lehçelerde değirmen anlamına gelmesi bu bölgedeki geniş ovalarda yapılan tarım ile bağlantılı olduğu  düşünülmekte.

Kayra bölgesinin en  önemli şehirleri arasında yer alan Mylasa şehrin kutsal alanı  olan Labranda’ya taş döşeli kutsal bir yol ile bağlıdır.

Denize bağlantısı Passala adlı liman kentçiği ile sağlayan Mylasa, Roma çağında en parlak dönemini yaşadı. Yakınlarındaki bir mermer ocağından getirilen mermerler ile şehirde  yeni ve büyük yapılar yapıldı. . Milas aynı zamanda Menteşe Türklerinin de önemli bir yerleşimi olmuştur.

Antik Mylasa kentinden kalan az miktarda kalıntı bu günkü Milas İlçemiz içerisinde dağılmıştır.  Hisarbaşı denilen bölgede antik Karia Zeus Tapınağı, Gümüşkesen Anıtı, Baltalı Kapı görülebilir. Şehrin antik tiyatrosuna ait birkaç oturma sırası Topbaşı Tepesi civarındadır.   Bu tepenin batı yamacında yapılan kazılarda, Nemesis Kutsal alanına ait bazı parçalarla karşılaşıldı. Bu kutsal alan ile ilgili az miktardaki  arkeolojik bulgu Topbaşı Tepesinde bulunan parkta sergileniyor.